Acta Scientiarum Polonorum seria Zootechnica

Wydanie 16(4), 2017

Oryginalne prace twórcze

Określenie zależności pomiędzy liczbą komórek somatycznych a płodnością u krów rasy holsztyńsko-fryzyjskiej 

Weronika Kulpa, Anna Sawa, Małgorzata Jankowska

Abstrakt. Analizowano zależności między liczbą komórek somatycznych (LKS) w mleku z próbnych udojów przeprowadzonych do 30 dnia przed pierwszą inseminacją, a jej skutecznością, długością okresu międzywycieleniowego (OMW), okresu usługi (OU) i wartością indeksu inseminacji (II). W opracowaniu statystycznym (GLM, FREQ, CORR z pakietu SAS) wykorzystano informacje z 28 078 próbnych dojów pochodzących od 17 618 krów rasy HF, które wycieliły się w latach 2011–2014. Wykazano istotną zależność (P  ≤  0,001) między LKS w mleku z próbnych udojów, a wybranymi wskaźnikami płodności. Stwierdzono, że skuteczność pierwszej inseminacji malała o około 6% wraz ze wzrostem LKS w mleku. Wraz ze wzrostem liczby komórek somatycznych w mleku wydłużał się okres międzywycieleniowy (o 3 dni) i okres usługi (o 6 dni) oraz wzrastała wartość indeksu inseminacji z 1,99 u krów z LKS <100 tys. · ml–1 do 2,03 u krów z LKS >1 000 tys. · ml–1. Zależność ta została potwierdzona dodatnimi wartościami współczynników korelacji między LKS a OMW, OU i II. Hodowcy bydła mlecznego powinni zwracać uwagę na wzrost LKS w mleku, między innymi ze względu na ich niekorzystny wpływ na płodność krów.

Udział próbek mleka o określonej zawartości białka i mocznika w zależności od wybranych czynników w ocenie bilansu białka i energii w dawce dla krów mlecznych 

Małgorzata Jankowska, Anna Sawa, Marta Banasiak

Abstrakt. Analizowano wpływ stada, kolejnej laktacji, dnia laktacji, sezonu oceny, wydajności dobowej i liczby komórek somatycznych w mleku na udział próbek mleka krowiego o określonej zawartości białka i mocznika. Stwierdzono zbyt mały udział próbek mleka o zawartości mocznika 151–300 mg · l–1 i białka 3,21–3,6%, świadczących o zbilansowaniu białka i energii w dawkach pokarmowych. Największy udział próbek mleka o optymalnej zawartości białka i mocznika wystąpił u krów wieloródek, w okresach 101–200 oraz 201–300 dni laktacji, przy wydajności dobowej 21–30 kg oraz 31–40 kg mleka, w sezonie letnim. Powinno się uwzględniać te czynniki jako wpływające na poziom białka i mocznika w mleku przy układaniu dawek pokarmowych dla krów.

Zachowanie koni w sezonie wakacyjnym w zależności od sposobu użytkowania i typu morfologicznego 

Angelika Cieśla, Michał Pluta, Paulina Maj

Abstrakt. Celem pracy była ocena wpływu sposobu użytkowania koni szlachetnych oraz kuców i koni prymitywnych, utrzymywanych w tych samych warunkach środowiskowych, na ich zachowanie podczas różnych czynności związanych z użytkowaniem wierzchowym, w sezonie wakacyjnym. Analizie poddano zachowanie 4 koni szlachetnych użytkowanych sportowo, 6 koni szlachetnych użytkowanych rekreacyjnie oraz 9 koni prymitywnych i kuców użytkowanych rekreacyjnie. Wszystkie konie utrzymywane są w tym samym ośrodku jeździeckim. Obserwacje przeprowadzono trzykrotnie: na początku wakacji, w środku sezonu wakacyjnego oraz po wakacjach. W skali od 1 (odmowa /zachowanie negatywne, niepożądane) do 5 pkt (zachowanie całkowicie poprawne, bez zastrzeżeń) oceniano zachowanie koni podczas: zbliżania się obcego człowieka, czyszczenia, pielęgnacji kończyn, zakładania ogłowia, siodłania i jazdy pod siodłem. Natężenie pracy koni użytkowanych sportowo w sezonie wakacyjnym nie odbiegało od intensywności użytkowania poza wakacjami (średnio 1–2 h dziennie). Konie te miały swoich stałych jeźdźców. Konie użytkowane rekreacyjnie pracowały z większym natężeniem w sezonie wakacyjnym (średnio 4 h) oraz użytkowane były przez jeźdźców o różnym poziomie umiejętności. Zachowanie koni szlachetnych użytkowanych sportowo nie uległo zmianom podczas sezonu letniego. Zachowanie koni użytkowanych rekreacyjnie okazało się istotnie gorsze w odniesieniu do grupy koni użytkowanych sportowo i uległo istotnemu pogorszeniu w czasie sezonu letniego. Najwięcej problemów obserwowano podczas pielęgnacji kończyn, zarówno w grupie koni szlachetnych jak i prymitywnych i kuców. W grupie koni prymitywnych i kuców zauważono wyraźniejsze pogorszenie zachowania podczas czyszczenia i jazdy pod siodłem w porównaniu z końmi szlachetnymi, natomiast zachowanie podczas siodłania uległo pogorszeniu w tym samym stopniu w obu grupach koni. By zapobiegać i ograniczyć kształtowanie zachowań niepożądanych u koni, zwłaszcza w przypadku koni użytkowanych rekreacyjnie, konieczna jest stała kontrola i pomoc dydaktyczna instruktorów bądź innych doświadczonych osób podczas zabiegów pielęgnacyjnych i siodłania oraz regularna korekta koni pod siodłem.

Polimorfizm w loci FABP4 i TG a skład mleka krów rasy hlosztyno-fryzyjskiej 

Urszula Kaczor, Monika Famielec, Patrycja Dudziak, Andrzej Kaczor, Mirosław Kucharski, Andrzej Mandecki

Abstrakt. Krowy rasy polskiej holsztyno-fryzyjskiej poddano analizie identyfikacji polimorfizmu c.328G>A w genach FABP4 i g.422C>T w TG. U krów w genie FABP4 stwierdzono występowanie 3 różnych genotypów (GG, GA i GG), przy czym najczęściej pojawiał się genotyp GG (0,74) i allel typu dzikiego G (0,85). Również w genie TG wykazano dużą frekwencję allelu typu dzikiego C (0,815) natomiast homozygoty TT stanowiły zaledwie 7% a CC aż 70% krów w stadzie. Analizowano wpływ genotypów GG i GA w FABP4 oraz CC i CT w genie TG na ilość i skład mleka w 3 pierwszych kolejnych laktacjach krów. Nie wykazano wpływu badanych genotypów na parametry użytkowości mlecznej krów.

Zmiany histopatologiczne w mięśniu piersiowym powierzchownym bażantów (Phasinus colchicus; Phasinus c. mongolicus) 

Konrad Walasik, Alicja Łyszczarz, Joanna Bogucka, Joanna Kuźniacka, Katarzyna Stadnicka, Monika Bogusławska-Tryk, Adam Oler

Abstrakt. Przedmiotem badań była ocena częstotliwości występowania zmian histopatologicznych w mięśniu piersiowym powierzchownym m. pectoralis superficialis bażantów łownych i mongolskich. Próby do analiz pobierane były po uboju ptaków w wieku 12., 16. i 20 tygodni. Z poprawnych prób sporządzono preparaty histologiczne i poddano je barwieniu H+E celem zobrazowania struktury tkanki mięśniowej. Analizę struktury mięśnia przeprowadzono na powierzchni 1.5 mm2 z uwzględnieniem następujących zmian histopatologicznych: atrofia, zmiany kształtu włókien, włókna olbrzymie, martwica, zeszkliwienie, rozszczepienie, przerost tkanki łącznej i nacieki zapalne. U obydwu odmian bażantów stwierdzono niewielką częstotliwość występowania zmian histopatologicznych. Najczęstszą zmianą była atrofia oraz zmiany kształtu włókien. Pozostałe zmiany występowały sporadycznie. U żadnego osobnika nie zaobserwowano przerostu tkanki łącznej i nacieków zapalnych. U bażantów mongolskich stwierdzono nieznacznie większa częstotliwość występowania zmian histopatologicznych, jednak różnice te nie były istotne statystycznie. Biorąc pod uwagę powyższe fakty można stwierdzić, że mięsień piersiowy powierzchowny bażantów obydwu odmian z racji niewielkiej ilości zmian histopatologicznych obserwowanych w ich strukturze oraz swoich walorów odżywczych stanowi cenny surowiec do produkcji żywności o wysokiej jakości.

Ocena wskaźników hodowlanych klaczy w rezerwacie Roztoczańskiego Parku Narodowego w latach 1982–2016 

Michał Pluta

Abstrakt. Celem pracy było scharakteryzowanie i ocena parametrów rozrodu klaczy z ostoi rezerwatowej konika polskiego hodowanych w latach 1982–2016 na obszarze Roztoczańskiego Parku Narodowego. Badaniami objęto 26 klaczy i przeanalizowano 197 sezonów użytkowania rozpłodowego. Zanotowano 187 klaczy źrebnych, od których otrzymano 182 żywo urodzonych źrebiąt. Na podstawie danych obliczono dla populacji klaczy średnie wartości wskaźników: źrebności (94,9%), płodności (92,4), jałowości (5,1), poronień (2,7), odchowanych źrebiąt (95,1), plenności (87,8), użytkowości rozpłodowej stada (92,5) oraz długość lat w hodowli (7,57), żywo urodzonych od jednej matki (7,0 osobników) oraz odchowanych źrebiąt (6,65 osobników). Przez cały badany okres w stadzie były reprezentantki 3 linii żeńskich klaczy: Traszka, Zaza i Urszulka. Terminy wyźrebień są charakterystyczne dla samic sezonowo poliestralnych, dlatego najwięcej porodów wystąpiło w miesiącach: marcu (25,83%), kwietniu (32,97) i maju (18,13), dając razem 76,93% (140 osobniki) z ogólnej liczby 182 porodów. Chociaż wśród klaczy zdarzały się matki rodzące więcej osobników jednej płci, to ogólny wynik urodzeń wszystkich źrebiąt na przestrzeni 34 lat wynosi: ogierków 49,45% (90 osobników) i klaczek 50,55% (92 osobniki). Najdłużej, przez 25 sezonów, były użytkowane rozpłodowo klacze Trzmielina (żyła 32 lata) i Hurtnica (żyła 30 lat). Od każdej otrzymano 22 źrebięta. Ostatnie rodziły mając 26 lat, potwierdzając ważne cechy użytkowe dla koników polskich: długowieczność, dobrą rozrodczość oraz odporność i przystosowanie do zmiennych warunków środowiska. Uzyskane średnie wartości dla badanej populacji klaczy są bardzo korzystne i pozwalają mieć nadzieję, że tak będzie dalej rozwijała się hodowla zachowawcza w RPN.