Acta Scientiarum Polonorum seria Zootechnica

Wydanie 13(1), 2014

Artykuły przeglądowe

Niechirurgiczne metody antykoncepcji u samic psów i kotów 

Andrzej Max, Piotr Jurka, Artur Dobrzyński, Tom Rijsselaere

Abstrakt. Gonadektomia (kastracja) jest najbardziej rozpowszechnioną metodą trwałej antykoncepcji u małych zwierząt. Jednak wadą tej metody jest jej nieodwracalność, co czyni ją nieprzydatną dla wartościowych zwierząt hodowlanych. Ponadto po chirurgicznym usunięciu gonad obserwuje się niekorzystne skutki uboczne. Rozwijają się zatem niechirurgiczne metody antykoncepcji. W artykule przedstawiono współczesne metody antykoncepcji niechirurgicznej u samic psów i kotów. Obejmują one postępowanie hormonalne, takie jak stosowanie progestagenów, androgenów i analogów GnRH w celu blokowania cyklu jajnikowego. Inną metodą jest użycie diepoksydu 4-winylocykloheksanu, związku chemicznego wykorzystywanego w przemyśle, który uszkadza pęcherzyki jajnikowe pierwotne i pierwszorzędowe. Istnieją też możliwości antykoncepcji immunologicznej polegającej na opracowaniu bezpiecznej i skutecznej szczepionki antykoncepcyjnej o działaniu odwracalnym. Na końcu omówiono wybrane środki poronne, takie jak aglepriston, PGF2alfa i agoniści dopaminy.

Oryginalne prace twórcze

Ocena konsumencka jogurtów z mleka owczego, koziego, krowiego i mieszanego 

Henryka Bernacka, Anna Chwalna, Anna Jarzynowska, Magdalena Mistrzak

Abstrakt. Głównym celem pracy było porównanie jakości jogurtów produkowanych z mleka owczego, koziego, krowiego i mieszanego (w stosunku 1:1), na podstawie zawartości cholesterolu oraz ocena konsumencka na podstawie cech sensorycznych uwzględniających walory smakowo-zapachowe, barwę i konsystencję. Degusta\-cję produktów przeprowadzono w grupie liczącej 30 osób (studenci III roku Wydziału Rolnictwa i Biotechnologii UTP w Bydgoszczy). Rodzaj mleka w zdecydowany sposób wpłynął na jakość organoleptyczną wyprodukowanego z niego jogurtu. Pod względem smaku i zapachu najlepszym według respondentów okazał się jogurt owczy, krowi oraz krowio-owczy. Jogurt kozi charakteryzował się najjaśniejszą barwą, określona jako śnieżnobiałą, natomiast z mleka krowiego kremowo-żółtym odcieniem. Jogurt wyprodukowany z mleka owczego, krowiego i mieszanego (krowio-owczego) odznaczał się największą stabilnością skrzepu.

Wpływ warunków utrzymania na produkcyjność i dobrostan gęsi rasy białej kołudzkiej 

Teresa Bombik, Elżbieta Bombik, Barbara Biesiada-Drzazga, Agnieszka Polkowska, Janusz Zbytek

Abstrakt. Celem pracy było określenie wpływu warunków utrzymania na produkcyjność i dobrostan gęsi reprodukcyjnych. Badania przeprowadzono wiosną w dwóch fermach (A i B), położonych na terenie południowo-wschodniego Podlasia. Budynki posiadały podobne rozwiązania techniczno-technologiczne. Oceny warunków utrzymania dokonano na podstawie wskaźników powierzchniowo-kubaturowych i pomiaru podstawowych parametrów mikroklimatu (temperatury i wilgotności względnej powietrza oraz oświetlenia). W obydwu fermach utrzymywane były 3-letnie gęsi rasy białej kołudzkiej. Przeprowadzone badania wykazały, że warunki utrzymania wpływały na wyniki reprodukcyjne i dobrostan gęsi. W fermach A i B większość analizowanych elementów środowiska hodowlanego kształtowała się w granicach norm zoohigienicznych, przy czym bardziej optymalne wartości wykazano w budynku A. Korzystniejsze warunki utrzymania gęsi w obiekcie A miały wpływ na osiągnięcie większej liczby jaj i gąsiąt od jednej nioski (odpowiednio: 73 szt. i 40,3 osob.) oraz niższe upadki i brakowania (1,8%). Należy podkreślić, że w obydwu fermach uzyskano wysoką produkcyjność przy niewielkich odchyleniach środowiska hodowlanego od wymagań dobrostanu gęsi.

Wpływ czasu użytkowania kur Rhode Island Red (R-11) na ich wyniki produkcyjne i jakość jaj 

Jolanta Calik

Abstrakt. Celem przeprowadzonych badań była ocena wyników produkcyjnych i jakości jaj kur rasy Rhode Island Red z rodu R-11, znanych też pod nazwą Karmazyn w pierwszym i drugim roku ich użytkowania. Badania przeprowadzono na 200 kurach rasy RIR i 210 jajach pozyskanych w 21., 33., 43., 56., 73., 83. i 93. tygodniu ich życia. Wyniki badań wskazują na dużą przeżywalność i dobre zdrowie ptaków w czasie wychowu i produkcji jaj. W pierwszym roku użytkowania nieśnego tj. od 21. do 56. tygodnia średnia nieśność wynosiła 64,18%, natomiast w drugim tj. od 63. do 99. tygodnia życia 51,44%. Średnia masa ciała ptaków i masa jaja w pierwszym roku oceny nie odbiegała od ustalonych standardów rasowych, przy istotnie wyższych wartościach w drugim roku ich użytkowania. Na podstawie uzyskanych wyników oceny jakości jaj można stwierdzić, że średnia masa jaja zwiększyła się z 44,90 (21. tydz.) do 64,14 g (93 tydz.) wraz z wiekiem kur. Wzrostowi masy jaja towarzyszył istotny wzrost masy żółtka i skorupy. Jaja odznaczały się dobrymi parametrami jakości białka (wysokość białka i jednostek Haugha) i skorupy. Istotne pogorszenie wartości tych cech odnotowano dopiero pod koniec drugiego okresu nieśności. Wyniki produkcyjne i dobra jakość jaj przez prawie cały drugi cykl nieśności wskazuje na zasadność użytkowania kur Rhode Island Red z rodu R-11, do dwóch lat.

Analiza polimorfizmu typu indel genu PRNP u bawołów, Bubalus bubalis 

Paulina Kobak, Piotr Sablik, Agata Żukiewicz, Andrzej Syczewski, Wiesław Lechowicz

Abstrakt. Celem niniejszego badania była analiza polimorfizmów typu insercja-delecja (jednego o długości 12 pz w intronie I, drugiego o długości 23 pz w promotorze genu). Próbki krwi zostały pobrane od bawołów z dwóch stad (w sumie od 40 osobników). DNA zostało wyizolowane przy użyciu zestawu Master Pure DNA Purification Kit. Po wykonaniu dwóch reakcji PCR oraz przeprowadzeniu elektroforezy na żelu agarozowym o stężeniu 4%, stwierdzony został brak polimorfizmu zarówno we fragmencie PRNP 12 ins/del, jak i we fragmencie PRNP 23 ins/del u analizowanych osobników. U wszystkich osobników stwierdzono genotypy ins/del dla obydwu polimorfizmów. Ponieważ u rasy anatolijskiej zidentyfikowano cztery rodzaje genotypów, a w obecnie badanej rasie jedynie jeden rodzaj genotypu, konieczne jest przeanalizowanie obecności polimorfizmu także u innych ras.

Porównanie kondycji ocenianej metodą Body Condition Score u krów rasy polskiej holsztyńsko-fryzyjskiej odmiany czarno-białej w różnych systemach utrzymania 

Piotr Sablik, Paulina Kobak, Anna Skrzypiec, Agata Klenowicz, Daria Derezińska

Abstrakt. Badania przeprowadzono w dwóch gospodarstwach położonych na terenie województwa wielkopolskiego. Skład dawki pokarmowej dla krów w obu gospodarstwach był zbliżony. Badanie kondycji przeprowadzono u krów rasy holsztyńsko-fryzyjskiej według metody Body Condition Score w 4 sezonach: wiosennym - kwiecień, letnim - sierpień, jesiennym - październik i zimowym - styczeń, ogółem wykonano 1999 ocen. Ocenie poddano 459 krów w oborze wolnostanowiskowej i 88 krów w oborze uwięziowej. W opracowaniu statystycznym uwzględniono system utrzymania (wolnostanowiskowy i uwięziowy), rodzaj grupy technologicznej, wiek krów (pierwiastki i wieloródki) oraz sezon oceny. Średnia wartość kondycji u krów w wolnostanowiskowym utrzymaniu zmniejszała się do 100 dnia laktacji, a następnie wzrastała i była najwyższa u krów zasuszonych na 3 tygodnie przed wycieleniem. Krowy pierwiastki miały wyższą kondycję w porównaniu do wieloródek. Stwierdzono wpływ (P < 0,01 i P < 0,05) sezonu oceny kondycji na jej przeciętną wartość w wolnostanowiskowym utrzymaniu krów. Najsłabszą kondycję uzyskały krowy w okresie jesiennej oceny. Wykazano wpływ (P < 0,01 i P < 0,05) grupy technologicznej na kondycję krów w wolnostanowiskowym utrzymaniu. System utrzymania nie wpłynął zasadniczo na średnie wartości oraz na rozkład kondycji. W uwięziowym systemie utrzymania, w którym jest ograniczony ruch, przy odpowiednio zbilansowanej dawce pokarmowej można uzyskać prawidłowe wartości kondycji u krów.

Wpływ wieku, płci i roku oceny na cechy pokroju szynszyli odmiany standard 

Jacek Zawiślak, Natasza Święcicka, Dariusz Piwczyński, Henryka Bernacka

Abstrakt. Celem badań było określenie wpływu wieku ocenianych zwierząt, płci oraz roku przeprowadzonej oceny na cechy pokroju szynszyli odmiany standard. Ma\-teriał do badań stanowiły wyniki oceny pokroju szynszyli odmiany standard przeprowadzonej na 1657 osobnikach (976 samicach i 681 samcach) pochodzących z ferm z północnej części Polski w latach 2007-2010. Na podstawie przeprowadzonych badań stwierdzono, iż najwyżej ocenione cechy pokroju to pas brzuszny stanowiący u ponad 90% osobników ocenę doskonałą oraz wielkość i budowa zwierzęcia, gdzie maksymalną liczbę punktów (4 pkt.) otrzymało 74% zwierząt. W badaniach wykazano, statystyczny wpływ wieku ocenianych zwierząt, płci oraz rok przeprowadzanej licencji na wielkość oceny szynszyli. Zaobserwowano, iż w różnych grupach wiekowych szynszyli (do 6 mies., 7-10 mies., 11-14 mies., pow. 15 mies.) wyniki uzyskane przez zwierzęta za wielkość i budowę, typ barwny czy jakość okrywy włosowej różniły się istotnie. Najwyższą wartość tych cech wykazywały szynszyle z grup wiekowych 7-10 mies. i 11-14 mies. Ponadto, przy zastosowaniu analizy wariancji wykazano statystyczny wpływ płci na typ barwny i czystość okrywy włosowej. Stwierdzono, że wyższą punktację za powyższe cechy otrzymywały samce. Odnotowano istotną interakcję między wiekiem a płcią w zakresie czystości barwy okrywy włosowej.