Acta Scientiarum Polonorum seria Zootechnica

Wydanie 12(3), 2013

Oryginalne prace twórcze

Wpływ intensywności użytkowania rekreacyjnego koni w sezonie wakacyjnym na stężenie selenu w surowicy i wybrane wskaźniki hematologiczne 

Angelika Cieśla, Bogumiła Pilarczyk, Agnieszka Tomza-Marciniak, Ryszard Pikuła, Mirosław Smugała

Abstrakt. Celem badań było określenie wpływu użytkowania rekreacyjnego koni w sezonie wakacyjnym na stężenie Se w surowicy i wartości wybranych wskaźników hematologicznych. Krew do badań pobrano w dwóch ośrodkach jeździeckich zlokalizowanych na terenie województwa zachodniopomorskiego. Stajnia 1 (8 koni) usytuowana była nad morzem, gdzie konie pracują 5-6 godzin dziennie, głównie na ujeżdżalni, rzadziej w terenie. Obserwuje się dużą rotację jeźdźców o różnym poziomie zaawansowania, z przewagą jeźdźców początkujących. Stajnia 2 (18 koni) usytuowana była na terenach wiejskich, w czasie wakacji letnich konie pracują maksimum cztery godziny dziennie, z przewagą jazd w terenie o małej i umiarkowanej intensywności, mała rotacja jeźdźców o wysokich i średnich umiejętnościach. Konie żywione były standardowo, paszami pochodzącymi z regionu województwa zachodniopomorskiego. Próby krwi pobrano dwukrotnie: w pierwszych dniach lipca (początek sezonu wakacyjnego) i w ostatnich dniach sierpnia (koniec sezonu wakacyjnego). Średnie stężenie Se w surowicy określone u koni ze stajni 1 obniżyło się istotnie w czasie sezonu wakacyjnego. Średnie wartości większości podstawowych wskaźników hematologicznych koni w obu stajniach nie zmieniły się istotnie podczas sezonu wakacyjnego. Istotny wzrost ilości leukocytów i płytek krwi po sezonie wakacyjnym zaobserwowano w krwi koni ze stajni 1. Konie w stajni 2 charakteryzowały się istotnie wyższym stężeniem hematokrytu w porównaniu z końmi ze stajni 1. Nie stwierdzono istotnych korelacji pomiędzy stężeniem Se a wartościami wskaźników hematologicznych. Przeprowadzone obserwacje potwierdzają występowanie niedoborów Se u koni na Pomorzu Zachodnim. Jak wynika z przeprowadzonych badań, intensywne użytkowanie rekreacyjne koni (5-6 godzin pracy dziennie) wpływa na istotne obniżenie stężenie selenu w surowicy, co sugeruje konieczność zastosowania odpowiedniej suplementacji w żywieniu koni intensywnie pracujących. Niedostateczna ilość badań i niejednoznaczne wyniki odnośnie wpływu użytkowania na wartości WBC i płytek krwi skłaniają do podjęcia szerszych obserwacji w tym zakresie.

Ocena użytkowości młodych knurów mieszańców w zależności od wielkości miotu 

Maria Kawęcka, Eugenia Jacyno, Beata Matysiak, Anita Kołodziej-Skalska, Marian Kamyczek

Abstrakt. Materiał badawczy stanowiło 60 knurków mieszańców linii 990 i rasy pietrain, podzielonych na dwie grupy w zależności od wielkości miotu, w którym się urodziły i odchowywały, grupa: (średnio 8,8 prosiąt w miocie); grupa: (średnio 12,5 prosiąt w miocie). Średnia masa ciała w 21. dniu życia knurków, urodzonych i odchowywanych w miotach większych była istotnie (P < 0,05) mniejsza od knurków odchowywanych w miotach mniejszych. Ta różnica zmniejszała się w trakcie ich wzrostu i w 63. dniu życia knurki osiągnęły taką samą średnią masę ciała w obu grupach. W okresie od 63. do 180. dnia życia knurki pochodzące z mniej licznych miotów charakteryzowały się nieco niższym ale statystycznie nieistotnym tempem wzrostu. Knurki odchowywane w miotach większych w 180. dniu życia ważyły średnio 3 kg więcej. Nie wykazano istotnych różnic w zakresie grubości słoniny, mięsności oraz wielkości jąder pomiędzy ocenianymi grupami knurków. Od knurów odchowywanych w miotach mniejszych uzyskiwano jednak ejakulaty o istotnie wyższej (P < 0,05) koncentracji nasienia i ogólnej liczbie plemników.

Szacowanie efektywności chowu norek w Polsce na przykładzie wyników produkcyjnych w wybranej fermie 

Ewelina Konopka, Dorota Kołodziejczyk, Stanisław Socha

Abstrakt. Celem badań było szacowanie efektywności chowu norek w Polsce na podstawie wyników produkcyjnych i aukcyjnej sprzedaży skór w wybranej fermie, zlokalizowanej w województwie zachodniopomorskim. Przeprowadzone analizy obejmowały lata 2006-2009 (w sezonach: 2006/2007, 2007/2008, 2008/2009). Analizie ekonomicznej zostały poddane przychody oraz koszty fermy. W analizie przychodów uwzględniono przychody ze sprzedaży materiału hodowlanego oraz sprzedaży skór. Wyniki sprzedanych skór oparto na raportach z dwóch domów aukcyjnych: Finnish Fur Sales i North American Fur Auctions. Zastosowano kalkulacyjny układ kosztów, przyjmujący podział kosztów na bezpośrednie i pośrednie. Efektywność ekonomiczną fermy oceniono na podstawie wskaźników ekonomicznych oraz wyników reprodukcyjnych fermy. Celem polskich ferm norczych jest hodowla zwierząt z przeznaczeniem na skóry. Największy wpływ na koszty chowu norek miały koszty zakupu pasz oraz wypłat dla pracowników. Dochody uzyskane ze sprzedaży jednej skóry są ściśle uzależnione od wielkości kosztów poniesionych na jej wyprodukowanie. Znaczący wpływ na opłacalność hodowli miały również wyniki reprodukcyjne norek. Analiza wskaźników efektywności ekonomicznej fermy wykazała bardzo wysoki poziom wskaźnika opłacalności (144,2--227,3%). Przeprowadzone badania wskazują na wysoką rentowność fermy, gdyż wskaźnik rentowności oscylował w przedziale 44,2-127,3%. Z przeprowadzonej analizy efektywności chowu norek w badanej fermie wynika, iż zależy ona od sytuacji panującej na rynku futrzarskim (moda), jak i stanu hodowli zwierząt na danej fermie.

Analiza krotności wizyt krów w robocie udojowym 

Honorata Kozłowska, Anna Sawa, Wojciech Neja

Abstrakt. Na podstawie danych z programu zarządzania stadem T4C z trzech gospodarstw korzystających z robotów udojowych analizowano wpływ stada, wieku krów, fazy laktacji i poziomu wydajności mlecznej na liczbę wizyt w robocie udojowym oraz na udział poszczególnych krotności tych wizyt. W opracowaniu statystycznym wykorzystano procedury GLM i FREQ z pakietu SAS. Stwierdzono, że liczba wizyt zakończonych dojem wynosiła średnio 3,0, natomiast wizyt odrzuconych 2,6. Wykazano zmniejszanie się liczby wizyt zakończonych dojem wraz z wiekiem krów i zaawansowaniem laktacji, natomiast wzrost wraz ze zwiększeniem się poziomu wydajności. Wśród pierwiastek największy był udział dojących się trzy razy (48%) i cztery razy (28%), wśród wieloródek dojących się trzy razy (39%) i dwa razy (37%). Większość krów (56%) w zaawansowanej laktacji doiła się dwukrotnie, natomiast w pozostałych grupach stwierdzono największy udział (około 45%) dojów trzykrotnych. Stwierdzono znaczne różnice w krotności doju w zależności od poziomu wydajności mleka: wśród krów o najniższej wydajności (≤ 20 kg mleka na dobę) aż 58% doiło się dwukrotnie, wśród krów o wydajności ≥ 50,1 kg mleka aż 55% doiło się czterokrotnie. Stosunkowo duży udział odrzuconych wizyt (5) wśród krów o najwyższej wydajności (18%), a także wśród krów do 251. dnia laktacji (23-33%) powinien zwrócić uwagę hodowców na zbilansowanie dawek pokarmowych tych krów.

Porównanie wartość odżywczej i przydatności technologicznej mleka krów rasy Holsztyńsko-Fryzyjskiej z kraju i importowanych ze Szwecji i Niemiec 

Beata Kuczyńska, Kamila Puppel, Marcin Gołębiewski, Małgorzata Szewczuk

Abstrakt. Celem pracy było określenie wpływu kraju pochodzenia krów rasy holsztyńsko-fryzyjskiej na wydajność, zawartość i skład frakcji białkowej oraz wybrane parametry technologiczne mleka krowiego. W doświadczeniu wykorzystano 50 krów pochodzących z Polski (13) oraz importowanych ze Szwecji (22) i Niemiec (15). Wyniki analizy wydajności mleka, białka oraz tłuszczu wskazały istotną przewagę krów pochodzących z Polski nad importowanymi. Najkorzystniejszym stosunkiem białka do tłuszczu charakteryzowały się natomiast krowy pochodzące ze Szwecji. Podczas analizy wybranych parametrów technologicznych mleka okazało się, że krowy z Polski wykazały przewagę nad importowanymi również w odniesieniu do zawartości kazeiny, suchej masy i masy beztłuszczowej mleka. Najwyższy poziom β-laktoglobuliny i albuminy serum stwierdzono w mleku krów pochodzących ze Szwecji, podczas gdy w mleku krów pochodzących z Polski zaobserwowano najwyższy poziom α-laktoalbuminy, laktoferryny i laktoperoksydazy. Badania wskazują że, jedynie wprowadzenie zwierząt o wysokim potencjale genetycznym może przynieść wymierne korzyści i przyczynić się do poprawy jakości mleka. Pochodzenie zwierząt istotnie determinuje skład frakcji białkowej oraz przydatność technologiczną mleka.

Zależność między wiekiem a zmianami w stężeniu fruktozy, kwasu cytrynowego i aktywnością hialuronidazy w wydzielinie najądrzy i dodatkowych gruczołów płciowych u buhajów rasy podolskiej po krowach ukraińskich czarno-białych 

Nikolay Pavlyuk, Stakh Vovk

Abstrakt. W niniejszej pracy przedstawiono dane dotyczące aktywności hialuronidazy w wydzielinie najądrzy (glandulae vesiculares) w zależności od wieku, obecności fruktozy i kwasu cytrynowego w kanalikach nasiennych oraz wpływu wieku i aktywności wydzielniczej najądrzy na liczebność i koncentrację plemników u buhajów rasy podolskiej po krowach ukraińskich czarno-białych. Badania przeprowadzono na 54 osobnikach, w wieku od 1 do 13 miesięcy. Wykazano, że fruktoza i kwas cytrynowy pojawiają się w wydzielinie najądrzy i gruczołów płciowych dodatkowych u pięciomiesięcznych buhajów. Ponadto obserwuje się wzrost aktywności hialuronidazy i pojawianie się dorosłych plemników. Największe stężenie fruktozy (742 ±63 mg/procent) i kwasu cytrynowego (914 ±81 mg/procent) wykazano w gruczołach płciowych dodatkowych, a najwyższą aktywność hialuronidazy (1,6 tysiąca jednostek) wykazano w wydzielinach najądrzy u 12-miesięcznych buhajów. Wykazano wysoką dodatnią korelację pomiędzy aktywnością hialuronidazy a koncentracją plemników wydzielinach najądrzy.

Wpływ probiotyków na liczebność pałeczek kwasu mlekowego produkujących nadtlenek wodoru izolowanych z pysków krów mlecznych 

Marek Selwet, Mariola Galbas, Filip Porzucek, Małgorzata Pociejowska, Tomasz Cłapa

Abstrakt. Doświadczenie prowadzono na 60 krowach mlecznych rasy holsztyńsko-fryzyjskiej (w wieku 3 lat o masie 590 kg) hodowanych w systemie uwięziowym. Zwierzęta podzielono na trzy grupy po 20 osobników w każdej. Grupę kontrolną (K) żywiono bez dodatku pobiotyków, grupę (EM) żywiono z dodatkiem EM probiotyku (dawka 150 ml ⋅ t-1 TMR), grupie (T) podawano w diecie probiotyk Toyo Cerin (dawka 0.2 kg ⋅ t-1 TMR). Od każdego zwierzęcia pobierano 2--10 cm3 śliny, w której oznaczano: liczebność pałeczek bakterii mlekowych z rodzaju Lactobacillus, liczebność pałeczek zdolnych do produkcji nadtlenku wodoru. W celu precyzyjnej diagnostyki tych bakterii zastosowano testy biochemiczne API 50 CHL (BioMérieux) oraz pałeczki zdolne do produkcji nadtlenku wodoru poddano reakcji PCR. Występowanie pałeczek Lactobacillus spp. stwierdzono u wszystkich osobników w każdej kombinacji doświadczalnej. Pałeczki zdolne do tworzenia nadtlenku wodoru izolowano od 17 krów w grupie K, od 3 w grupie EM i 13 zwierząt w grupie T. Zastosowany EM probiotyk istotnie ograniczał rozwój szczepów Lactobacillus spp. zdolnych do produkcji nadtlenku wodoru.

Analiza przebiegu klinicznego wczesnej zlokalizowanej boreliozy z Lyme wśród pacjentów Poradni Chorób Zakaźnych w Szczecinie 

Magdalena Witak-Jędra, Jolanta Niścigorska-Olsen, Agnieszka Kotowicz-Laurans, Miłosz Parczewski

Abstrakt. Borelioza jest definiowana jako choroba zakaźna wywołana przez krętki Borrelia burgdorferi. Występuje w trzech fazach: wczesnej zlokalizowanej, wczesnej rozsianej i przewlekłej z możliwością zajęcia wielu narządów. W celu oceny przebiegu klinicznego, w tym przejścia w fazę zakażenia przewlekłego przeprowadzono analizę dokumentacji medycznej 175 pacjentów, którzy w 2004 roku zgłosili się do Poradni Chorób Zakaźnych w Szczecinie po leczeniu rumienia przewlekłego. Oceniano objawy kliniczne, obecność wykładników serologicznych oraz częstość przechodzenia w fazę przewlekłą zakażenia. U większości obserwowanych zakażenie ograniczyło się do rumienia wędrującego. Średni czas, w którym doszło do negatywizacji serologii w klasie IgM, wynosił 13,2 miesiąca, 15 osób przez cały czas obserwacji wykazywało obecność przeciwciał w klasie IgM, czemu nie towarzyszyły kliniczne wykładniki choroby. U ośmiu osób (4,6%) zakażenie przeszło w formę przewlekłą -- stawową. Borelioza z Lyme, o ile odpowiednio leczona w pierwszym okresie, stosunkowo rzadko przechodzi w zakażenie przewlekłe.