Acta Scientiarum Polonorum seria Zootechnica

Wydanie 17(1), 2018

Oryginalne prace twórcze

Określenie zależności między poziomem mocznika w mleku a wybranymi cechami płodności u krów rasy holsztyńsko-fryzyjskiej 

Kamil Siatka, Anna Sawa, Mariusz Bogucki, Sylwia Krężel-Czopek

Abstrakt. Na podstawie 88745 próbnych udojów (przeprowadzonych do 30 dni przed pierwszą inseminacją) uzyskanych od 55685 krów rasy polskiej holsztyńsko-fryzyjskiej, oszacowano wartości współczynników korelacji prostej między poziomem mocznika w mleku, a wybranymi wskaźnikami płodności, wiekiem krów, poziomem wydajności, wielkością stada, sezonem pierwszej inseminacji i okresem laktacji. Stwierdzono, że wzrost poziomu mocznika w mleku wpływał istotnie (P  ≤  0,01) na wydłużenie OMW (r = 0,03) i OU (r = 0,01), a także zwiększenie liczby inseminacji potrzebnych do zacielenia krowy (r = 0,02). Kierunek i siła zależności (wyrażonej wartościami współczynnika korelacji) między poziomem mocznika w mleku a płodnością okazały się zróżnicowane w obrębie klas wybranych czynników jak wiek krów, okres laktacji, sezon pierwszej inseminacji, poziom wydajności i wielkość stada. Badania wykazały, że w stadach krów mlecznych rasy polskiej holsztyńsko-fryzyjskiej korzystne byłoby monitorowanie poziomu mocznika w mleku, co mogłoby przyczynić się do poprawy płodności krów.

Wpływ wydajności dobowej krów i terminu pierwszej inseminacji na indeks inseminacji 

Anna Sawa, Małgorzata Jankowska, Agata Augustyniak

Abstrakt. Analizowano wpływ wydajności dobowej (28078 próbnych dojów przeprowadzonych do 30-tu dni przed pierwszą inseminacją, w okresie do 150 dnia pierwszej i drugiej laktacji), sezonu pierwszej inseminacji oraz długości okresu spoczynku rozrodczego na płodność 17618 krów mierzoną indeksem inseminacji. W obliczeniach statystycznych zastosowano procedurę GLM oraz FREQ z pakietu SAS. Wykazano zwiększanie liczby zabiegów potrzebnych do zacielenia krowy wraz ze wzrostem ich wydajności dobowej, szczególnie, gdy pierwsza inseminacja była wykonywana latem lub gdy okres spoczynku rozrodczego skrócono do  ≤ 60 dni od wycielenia.

Produkcyjność krów rasy simentalskiej i montbeliarde wybrakowanych w latach 2005–2016 z uwzględnieniem przyczyn ich brakowania 

Paweł Żółkiewski, Piotr Stanek, Ewa Januś

Abstrakt. Celem badań było porównanie niektórych cech życiowej produkcyjności i długowieczności krów rasy simentalskiej (SIM) i montbeliarde (MO) z uwzględnieniem przyczyn ich brakowania. Analizą objęto łącznie 812 krów (635 SIM i 177 MO) z regionu oceny Parzniew, wybrakowanych w latach 2005-2016, które ukończyły przynajmniej jedną 305-dniową laktację. Przeprowadzone badania wykazały, że użytkowanie mleczne krów simentalskich rozpoczynano nieznacznie później w porównaniu do rasy montbeliarde (886 vs. 878 dni). Były one jednocześnie dłużej użytkowane i dłużej żyły, jednak ustępowały krowom MO pod względem wydajności mleka i jego składników w przeliczeniu na laktację oraz za cały okres użytkowania. Stwierdzono także, że mleko krów SIM wyróżniało się większą zawartością tłuszczu i suchej masy. Analiza przyczyn brakowania wykazała, że krowy simentalskie brakowano najczęściej z powodu jałowości i chorób układu rozrodczego (35%), a u montbeliarde główną przyczyną były niska wydajność i choroby wymion oraz wypadki losowe i inne przyczyny (30,5%). W przypadku krów obydwu ras brakowania z powodu starości występowały najrzadziej (6,2% u SIM i 2,8% u MO).

Skuteczność wybranych związków w walce z Varroa destructor – wstępne badania w województwie podlaskim 

Marcin Andrzej Kruszewski, Monika Naumowicz

Abstrakt. Pszczoły należą do naturalnych zapylaczy, które zapylają większość kwiatów na świecie. Poważnym problemem populacji pszczół jest zewnętrzny pasożyt – roztocze Varroa destructor, który przyczynia się do wielu wirusowych i bakteryjnych chorób pszczół, takich jak zgnilec amerykański, zgnilec europejski czy wirus czarnych mateczników. Niezwykle istotne jest znalezienie bezpiecznego i skutecznego leku przeciwko Varroa destructor. Istnieje kilka metod walki z pasożytem, jednym z nich jest usuwanie czerwiu trutowego. Inną metodą jest użycie różnych związków chemicznych. Celem tego badania była ocena skuteczności pięciu powszechnie stosowanych produktów handlowych: flumetryny, kumafosu, amitrazu, kwasu mrówkowego i tymolu. Zgodnie z uzyskanymi wynikami, skuteczność tych związków wynosiła odpowiednio około 90%, 82%, 91%, 57% i 56%. Metoda fumigacyjna z użyciem amitrazy okazała się najszybszą, najwygodniejszą oraz najskuteczniejszą. Wszystkie zabiegi przeprowadzono w prywatnej pasiece zlokalizowanej na terenie północno-wschodniej Polski na Podlasiu. Wszystkie związki testowano na grupie 6 rodzin pszczelich.

Ocena aktywności hodowlanej klaczy konika polskiego na podstawie obserwacji prowadzonych podczas 17 sezonów 

Marta J. Siemieniuch, Zbigniew Jaworski

Abstrakt. Koniki polskie są jedyną zachowawczą rasą koni wywodzącą się bezpośrednio od dzikich tarpanów. Od roku 1949 Stacja Badawcza w Popielnie prowadzi jeden z największych ośrodków hodowli koników polskich w kraju. Badania retrospektywne przeprowadzono na grupie klaczy hodowlanych konika polskiego z hodowli stajennej, liczącej w zależności od sezonu, 14–22 klacze (w sumie 311 "klaczosezonów"), w wieku 3–20 lat, o masie ciała 380–430 kg. Analizie poddano podstawowe kryteria oceny działalności hodowlanej stadnin, do których należą: źrebność i płodność klaczy oraz liczba urodzonych źrebiąt. W latach 2000–2016 do stanówki przystąpiło średnio 18,29 klaczy. Wskaźnik źrebności był na poziomie 94,21%, wskaźnik płodności 93,24%, natomiast wskaźnik wyźrebień wyniósł 86,17%. 70,73% klaczy zaźrebiało się podczas pierwszego cyklu kryć, natomiast w kolejnej rui zaźrebiało się 18,64% klaczy. W stadzie hodowlanym w grupie stajennej koników polskich w Popielnie resorpcja zarodków oraz ciąża bliźniacza występowały sporadycznie sporadycznie (odpowiednio: 0,96% i 1,29%). Pojedyncze klacze zaźrebiały się jedynie po zmianie ogiera (0,96%). Zanotowano również przypadki klaczy, które nie zaźrebiły się, mimo krycia sprawdzonym ogierem (2,25%), jak również klacze nie wykazujące objawów rui (2,93%). Wysokie wskaźniki hodowlane świadczą o dobrej organizacji hodowli i wysokim potencjale rozrodczym koników polskich.