Acta Scientiarum Polonorum seria Zootechnica

Wydanie 15(3), 2016

Oryginalne prace twórcze

Polimorfizm genu białka prionowego w stadach owiec mięsnych i wełnisto-mięsnych w Polsce 

Roman Niżnikowski, Grzegorz Czub, Marcin Świątek, Magdalena Ślęzak, Krzysztof Głowacz

Abstrakt. Badania przeprowadzono w latach 2009–2013 w stadach owiec ras wełnisto-mięsnych (merynos polski, merynos polski starego typu, corriedale, owca żelaźnieńska) oraz ras mięsnych (berrichone du cher, suffolk i charolaise). Ocenie poddano zwierzęta w wieku od 2 do 11 lat. Analizy przeprowadzono na materiale 1587 owiec (1230 samic i 357 samców). Na podstawie przeprowadzonych prac badawczych stwierdzono wysoko istotny (P ≤ 0,01) wpływ rasy owiec na frekwencje występowania alleli i genotypów trzęsawki, oraz istotny wplyw (P ≤ 0,05) płci w przypadku frekwencji alleli w obrębie merynosa polskiego starego typu. Wykazano występowanie największej liczby – siedmiu alleli (ALRR, ALRQ, ALHQ, ALRQ, AFRQ, VLRR i VLRQ) u merynosa polskiego, natomiast najniższa liczba – dwóch alleli została stwierdzona u rasy suffolk (ALRR i ALRQ). Aminokwas fenyloalanina kodowany w kodonie 141 wystąpił jedynie w kombinacji allelu AFRQ, natomiast leucyna u sześciu pozostałych. Zidentyfikowano łącznie 17 genotypów trzęsawki, w tym najwięcej, bo po 12 u merynosa polskiego i corriedale, po 5 u owcy żelaźnieńskiej i rasy berrichone du cher, trzech u rasy charolaise i dwóch u rasy suffolk. Stwierdzono bardzo wysoką frekwencję występowania genotypu ALRR/ALRR u ras suffolk i berrichone du cher, wskazując na ich wysoką oporność genetyczną na obie formy trzęsawki. Niskie frekwencje genotypów genetycznie podatnych na trzęsawkę klasyczną stwierdzono u rasy charolaise oraz genotypów podejrzanych, o genetyczną nieoporność na trzęsawkę atypową – u owcy żelaźnieńskiej. Wykazano też sporo uwarunkowań wskazujących na podatność genetyczną na obie formy trzęsawki, u obu ras merynosowych i corriedale, co wymaga opracowania stosownych programów prowadzących do ich wyeliminowania z populacji utrzymywanych owiec, ze szczególnym wskazaniem na merynosa polskiego starego typu.

Porównanie składu tuszki i jakości mięsa pięciotygodniowych kurcząt brojlerów o różnym pochodzeniu 

Milena Biegniewska, Dariusz Kokoszyński, Zenon Bernacki, Artur Kaczmarowski

Abstrakt. Celem pracy było porównanie wartości rzeźnej i jakości mięsa pięciotygodniowych kurcząt brojlerów Hubbard Flex i Ross 308. Większą masę ciała przed ubojem (P ≤ 0,05), masę tuszki patroszonej z szyją i wydajność rzeźną uzyskały mieszańce Ross 308. Tuszki kurcząt brojlerów Hubbard Flex w porównaniu z tuszkami brojlerów Ross 308 charakteryzowały się statystycznie istotnie większą procentową zawartością skrzydeł i mięśni nóg natomiast istotnie mniejszą zawartością mięśni piersiowych. Wartości pH15 mięśni piersiowych były mniejsze niż pH15 mięśni nóg. W ocenie jasności barwy (L*) mięśni piersiowych i mięśni nóg oraz natężenia barwy żółtej (b*), u obu badanych grup mieszańców stwierdzono istotne różnice (P ≤ 0,05). Porównywane wyróżniki oceny sensorycznej mięśni piersiowych i mięśni nóg kurcząt brojlerów, po obróbce termicznej kształtowały się na zbliżonym poziomie. Między badanymi grupami brojlerów różnice statystycznie istotne (P ≤ 0,05) stwierdzono pod względem pożądalności zapachu i kruchości mięśni nóg.

Kształtowanie się cech użytkowych i jakości jaj w trzech rodach kur nieśnych 

Jolanta Calik

Abstrakt. Celem badań była ocena kształtowania się zmienności cech użytkowych i jakości jaj w trzech rodach kur nieśnych tj. Rhode Island Red rody: R-11 i K-22 oraz Rhode Island White ród A-33. W badaniach potwierdzono wpływ pochodzenia kur (genotypu) na kształtowanie się wyników użytkowości i reprodukcji, a także cechy jakości jaj. Na podstawie uzyskanych wyników odnotowano dobrą zdrowotność ocenianych rodów zarówno w okresie wychowu jak i produkcji. Stwierdzono także duże zróżnicowanie, pomiędzy rodami: R-11 i K-22 a A-33 w zakresie ocenianych cech użytkowych, a zwłaszcza masy ciała i jaja oraz parametrów wylęgowości. Uzyskane wyniki wskazują, także na zróżnicowaną jakość jaj pochodzących od kur porównywanych rodów. Szczególnie dotyczyło to takich cech jak: barwa skorupy, masa jaja, skorupy i żółtka oraz parametrów jakości skorup. W badaniach potwierdzono także, że wiele cech jakości jaj oraz skorupy zmienia się wraz z wiekiem kur. Wszystkie zebrane wyniki badań stanowią cenne informacje do charakterystyki tych unikalnych rodów hodowlanych.

Obniżanie się kondycji krów po wycieleniu a ich laktacyjna wydajność 

Danuta Borkowska, Ewa Januś, Robert Polski

Abstrakt. Celem pracy była analiza wpływu wielkości strat kondycji po wycieleniu i długości okresu jej obniżania się na wydajność w 435 laktacjach standardowych krów rasy polskiej holsztyńsko-fryzyjskiej odmiany czarno-białej utrzymywanych w 5 oborach. Do oszacowania wielkości strat kondycji po wycieleniu i długości okresu jej obniżania się wykorzystano comiesięczne oceny kondycji krów w 5-punktowej skali BCS, a dane dotyczące produkcyjności pozyskano z systemu SYMLEK. Stwierdzono, że im większa na początku laktacji była mobilizacja tłuszczu zgromadzonego przez krowy przed porodem, tym wyższa była produkcja mleka, tłuszczu, białka i suchej masy. Zmniejszanie się punktowych ocen kondycji w mniejszym stopniu związane było z podstawowym składem mleka pozyskiwanego w laktacjach standardowych. Ponadto z dłużej trwającym ujemnym bilansem energii związana była wyższa wydajność mleka, tłuszczu i suchej masy oraz wyższa zawartość tłuszczu w mleku. Wydłużaniu okresu obniżania się kondycji mógł towarzyszyć spadek zawartości białka w mleku.

Związek wariantów genetycznych β-laktoglobuliny i κ-kazeiny z wybranymi parametrami przydatności serowarskiej mleka 

Anna Wolanciuk, Joanna Barłowska, Zygmunt Litwińczuk, Wioletta Sawicka-Zugaj

Abstrakt. W technologii wytwarzania serów kluczowym etapem procesu produkcyjnego jest koagulacja białek mleka, prowadząca do powstania skrzepu. Celem pracy było określenie związku wariantów genetycznych β-laktoglobuliny (BLG) i κ-kazeiny (CSN3) z krzepliwością mleka, stanem dyspersji tłuszczu i teksturą skrzepów podpuszczkowych. Materiał do badań stanowiły próby krwi i mleka pobrane od 213 krów 4 ras: 63 PHF HO, 50 JE, 50 RP i 50 BG. Genotypy BLG i CSN3 określono metodą PCR-RFLP. Oceniono 741 próbek mleka, w których oznaczono skład chemiczny, stopień dyspersji tłuszczu i właściwości koagulujące. Oceniono teksturę 228 skrzepów podpuszczkowych. Allel A BLG był związany istotnie (P  ≤  0,01) z wyższą zawartością suchej masy beztłuszczowej w mleku i niższym stopniem dyspersji tłuszczu. Obecność allelu B CSN3 była związana istotnie (P  ≤  0,01) z wyższą zawartością suchej masy beztłuszczowej istotnie (P  ≤  0,01) i krótszym czasem krzepnięcia mleka. Skrzepy z takiego mleka wykazywały większą sprężystość, gumowatość i żujność (P  ≤  0,05). Najlepszymi właściwościami koagulującymi charakteryzuje się mleko krów posiadających allel B CSN3. Związek alleli BLG z analizowanymi parametrami przydatności surowca do przetwórstwa jest mniej jednoznaczny.

Wpływ masy jaja wylęgowego na masę ciała gęsi w ochowie i po tuczu owsem 

Joanna Kucharska-Gaca, Marek Adamski, Joanna Kuźniacka, Emilia Kowalska

Abstrakt. Chów gęsi wyróżnia duże zróżnicowanie gąsiąt pod względem masy ciała. Rozbieżności te wynikają z długiego okresu użytkowania nieśnego. W zależności od sezonu reprodukcji samice składają jaja o różnej masie. Z uwagi na dodatnią korelacje, masa jaja wpływa na masę ciała pisklęcia. Badano wpływ masy jaja na masę ciała gęsi po odchowie i tuczu. Określano różny wpływ masy jaja na końcową masę ciała gęsi, a także ubytki masy jaja w czasie inkubacji i wskaźniki wylęgowości piskląt. Badania przeprowadzono na 896 jajach wylęgowych gęsi Białej Kołudzkiej®. Do odchowu i tuczu przeznaczono 160 ptaków. W doświadczeniu potwierdzono istotny wpływ masy jaja na kształtowanie się procentowych ubytków masy jaja w czasie lęgu. Największy ubytek masy odnotowano w jajach najmniejszych. Masa jaja wpłynęła również na zamieranie zarodków w czasie inkubacji. Do 25. doby najwyższa śmiertelność charakteryzowała jaja lżejsze – poniżej 180 g, natomiast w 4. ostatnich dobach największy udział piskląt niewyklutych uzyskano z jaj powyżej 181 g. Najmniejszą masę uzyskały pisklęta z grupy i (89 g), a największą z IV (133 g). Pomimo istotnych różnic w masie jednodniowych piskląt w 16. tyg., po zakończeniu tuczu, nie wykazano istotnych statystycznie różnic w masie ciała między grupami. Określono czas występowania zjawiska rekompensacji wzrostu ptaków w odchowie między 10. a 16. tygodniem życia.

Analiza cech użytkowych i jakości jaj starych rodzimych ras kur zielononóżka i żółtonóżka kuropatwiana 

Józefa Krawczyk

Abstrakt. Celem badań była analiza kształtowania się cech użytkowych oraz jakości jaj dwóch starych, rodzimych ras kur nieśnych tj. zielononóżki kuropatwianej (Z-11) i zółtonóżki kuropatwianej (Ż-33). Populacje tych kur to cenne dla polskiej hodowli stare, rodzime rasy, stanowiące rezerwuar unikalnych cech, których nie posiadają rody selekcjonowane na wysoką nieśność. Potwierdzono duże zróżnicowanie w wynikach produkcyjnych i jakości jaj obydwu ras kur, co potwierdza ich odrębność genetyczną. U żółtonóżek kuropatwianych stwierdzono wyższą masę ciała w wieku 20 tygodni, masę jaj, wcześniejsze osiągnięcie dojrzałości płciowej oraz lepszą nieśność i wylęgowość w porównaniu do zielononóżek kuropatwianych. Wykazano także istotny wpływ wieku kur na jakość treści i skorup jaj oraz wyników reprodukcji obydwu ras kur. Badania potwierdziły znaną zależność o pogorszeniu się jakości jaj wraz z wiekiem kur u obydwu ras. Znacznie lepsze wyniki wylęgu z jaj nałożonych i zapłodnionych uzyskano z jaj kur żółtonóżek kuropatwianych oraz dla obydwu ras z nakładów od kur młodszych tj. 50-tygodniowych (w marcu) niż 56-tygodniowych (w kwietniu).

Ocena wskaźników rozrodu i produkcyjności klaczy koników polskich w stajennej hodowli Roztoczańskiego Parku Narodowego w latach 1996–2015 

Michał Pluta, Magdalena Pyrz

Abstrakt. Przedmiotem pracy jest przedstawienie i ocena wskaźników rozrodu klaczy z grupy stajennej konika polskiego hodowanych w latach 1996–2015 na terenie Roztoczańskiego Parku Narodowego. Badaniami objęto 46 klaczy matek i przeanalizowano 157 sezonów użytkowania rozpłodowego. W analizowanym okresie w wyniku 124 skutecznych pokryć klaczy otrzymano 114 żywo urodzonych źrebiąt. Wskaźniki rozrodu przyjmowały zróżnicowane następujące średnie wartości: wskaźnik źrebności – 78,98%, płodności – 72,61%, plenności – 63,06%, jałowości – 21,0%, poronień – 4,03%, martwych urodzeń – 4,03%, odchowu – 86,84% i użytkowości rozpłodowej stada – 79,84%. W badanej populacji tylko 20% klaczy użytkowana jest rozpłodowo 6 i więcej lat, dlatego ogólna średnia dla stada 3,41 sezonu nie jest zadowalająca. Obecnie w stajni RPN hodowane są przedstawicielki czterech rodzin klaczy: Urszulki, Tarpanki, Traszki i Zazy. Średni czas trwania ciąży dla całej grupy badanych klaczy wyniósł 327,53 dnia z wahaniami od 306 (kl. Tora) do 355 dni (kl. Temida). Ciąże zakończone porodem ogierków trwały średnio 328,8 dni, a klaczek 326 dni. Na uzyskane wyniki wskaźników rozrodu i produkcyjności w omawianym stadzie znaczący wpływ mają cechy osobnicze klaczy. Okres wyźrebień w badanej grupie klaczy jest charakterystyczny dla przedstawicielek tego gatunku i w większości odbywa się pomiędzy lutym a kwietniem (84 osob. – 67,74%). Dokonana analiza wskaźników rozrodu i produkcyjności stada stajennego klaczy w Zwierzyńcu wskazuje na potrzebę zwrócenia uwagi na pewne działania hodowlane w celu podniesienia ich wartości.

Porównanie wartości współczynników inbredu ogierów rasy polski koń szlachetny półkrwi i holsztyńskiej 

Ryszard Pikuła, Daniel Zaborski, Wilhelm Grzesiak, Wioletta Werkowska

Abstrakt. Celem badań było porównanie wartości współczynników inbredu (F) ogierów rasy polski koń szlachetny półkrwi (sp) i holsztyńskiej (h) kryjących na terenie działalności swoich Związków, w latach 2004 i 2012. W badaniach uwzględniono łącznie 184 ogiery sp i 209 ogierów h kryjących w roku 2012 odpowiednio w Polsce oraz w Holsztyńskim Związku Hodowców Koni. Wyliczone wartości F porównano w zależności od rasy ogierów. Dodatkowo, każdy ogier został przypisany do jednej z czterech grup wyodrębnionych na podstawie zakresu wartości F. Średnia wartość F dla ogierów sp (0,22%) była istotnie niższa od wartości dla ogierów h (0,89%). W obu rasach najliczniejszą grupę (88,59 i 69,38%, odpowiednio dla rasy sp i h) stanowiły ogiery niezinbredowane. Średnie wartości F ogierów h w roku 2004 i 2012 nie różniły się istotnie, natomiast wartości F ogierów sp były istotnie wyższe w roku 2012 niż w 2004. Można wnioskować, że wykorzystanie zwiększonego pokrewieństwa w celu podwyższenia wartości użytkowej hodowanych koni staje się popularne.